Yapım Yılı : 1453
Tür :
Devlet Üniversitesi
Şehir :
İstanbul
Kampüsleri
Üyeler (0)
İstanbul Üniversitesi
Yapım Yılı : 1453
Tür :
Devlet Üniversitesi
Şehir :
İstanbul
Foroğraflar
Üniversite Açıklaması
İstanbul Üniversitesi (İÜ), İstanbul'da bulunan devlet üniversitesi. Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethi'nin ertesi günü 30 Mayıs 1453'te kurulmuştur. Dünyanın en eski 20, Avrupa'nın en eski 10 üniversitesi arasındadır. Ayrıca Türkiye Cumhuriyeti üniversiteleri arasından Dünyanın en iyi 500 üniversitesi sıralamasına giren ilk üniversitedir; bu listede 2006-07 ve 2007-08 yıllarında yer almıştır.
Üniversitede yaklaşık 55.000 lisansüstü, lisans ve ön lisans öğrencisi öğrenim görmektedir. Bu yükseköğretim işlemi 5000 öğretim üyesi ve öğretim elemanı tarafından gerçekleştirilmektedir
Kuruluşu
Bizans ve Osmanlı geleneklerinin birlikte incelenebileceği görüşünde olan Alman hukuk tarihçisi Richard Honig, İstanbul Üniversitesi tarihinin 1 Mart 1321'e kadar uzandığını ifade etmektedir. Bugünkü Merkez Bina'nın bulunduğu tepede kurulan, Roma üniversiteleriyle eşdeğer olan, tıp, hukuk, felsefe ve edebiyat fakültelerinden oluşan bu üniversite, aslında İstanbul'da üniversite eğitiminin başlangıcı sayılmaktadır. Türk araştırmacılar ise İstanbul Üniversitesi'nin köklerini 1453'e götürmektedir. Gerçekten, fetihin ertesi günü 30 Mayıs 1453'te Ayasofya ve Zeyrek'te yapılan bilimsel toplantılar, Türk-Osmanlı bilim yaşamının ilk günü ve takiben bir külliyenin kurulmasının başlangıcı kabul edilmektedir. Nitekim, Sıddık Sami Onar, "Türklerin İstanbul'da bir üniversite bulamadıklarına ve kendi uygarlıklarını yerleştirdikleri bu kentte kendi tarzlarında kurdukları" üniversite eğitimine dikkatleri çekmektedir. Yine, Cemil Bilsel, tıp, hukuk, fen ve edebiyat fakültelerinin ve İstanbul Üniversitesi'nin ilk başlangıç noktasının 1470 yılında kurulan Fatih Külliyesi olduğunu vurgulamaktadır. Bu arada, Sovyet tıp bilgini Danişefski, Dünya'nın en eski tıp fakültesinin İstanbul'da olduğunu belirtmektedir.
Osmanlı Geçmişi
Yükselme ve genişleme dönemlerinde kurulan Beyazıt, Yavuz ve Kanuni Süleyman Medreseleri dönemlerinin hukuk, edebiyat, ilahiyat ve tabii bilimler okutulan birer görkemli üniversiteleri sayılırlarken; duraklama ve gerileme dönemlerinde, gözlem ve deneyi reddeden, akılcı ve bilimsel özellik ve güçlerini yitirmiş, imparatorluğun kaderini paylaşarak benzer süreci yaşamışlardır.
Osmanlı Devleti'nde Avrupa tarzında modern bir üniversite kurma girişimleri 1846'da başlamıştır. 1863, 1870 ve 1874'teki başarısız denemelerden sonra nihayet II. Abdülhamit'in fermanıyla 31 Ağustos 1900'de Darülfünun-ı Şahane adı verilen ilk üniversite açılmıştır. İstanbul Üniversitesi bu kurumun doğrudan devamıdır.
Darülfünun'un Osmanlı dönemindeki evrimi için Darülfünun maddesine bakınız.
Cumhuriyet'in İlk Yılları
Türkiye Cumhuriyeti 21 Nisan 1924 tarihli ve 493 sayılı Kanun'la İstanbul Darülfünunu'nun tüzel kişiliğini tanıdı.
Lağvedilen Fatih ve Süleymaniye Medreseleri, 7 Ekim 1925'de Darülfünun'a bağlı İlahiyat Fakültesi olarak reorganize edildi. (1925-26 ders yılında 284 talebesi olan bu fakülte, 1933 üniversite reformu sonucunda Yüksek İslam Enstitüsüne çevrildi, ertesi yıl sadece 20 öğrencisi kaldığından kapatıldı.)
4 Mart 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunuyla ilk ve orta öğretimi devletleştiren Cumhuriyet yönetimi, Darülfünun'un özerk statüsüne kuşku ile yaklaşmıştır.
Yönetim ile üniversiteyi karşı karşıya getiren ilk olay, 1923'te Cumhuriyet'in ilanı üzerine bir kutlama mesajı gönderilmesi teklifine, Darülfünun Talebe Birliği genel kurulunun, "üniversitenin siyasi akımların dışında kalması kanaatiyle" karşı çıkması oldu. [1]
İkinci bir olay, harf devrimi konusunda bazı Darülfünun hocalarının çekinceler ifade etmeleri idi. Ancak bardağı taşıran damla, Atatürk'ün 1930'dan itibaren benimsediği Türk tarih ve dil tezlerine Darülfünun'un ilgi göstermemesidir. 1930 Aralığındaki Darülfünun ziyareti sırasında, "Ankara, Ege, Aka, Eti, ata, arkeos, amiral, kaptan" kelimelerinin kökeni hakkında sınadığı bazı profesörlerin kuşkucu yaklaşımları, Atatürk'ü kızdırmıştır.
1932 Türk Tarih Kongresinde, bazı profesörlerin (Mehmet Ali Ayni ve Zeki Velidi Togan gibi) açıkça, bazılarının tevil ve yumuşatma yoluyla Gazi'nin tezlerine karşı çıkmaları, Darülfünun'un sonunu getirdi. İlhan Başgöz'ün deyimiyle:
"Bu kongrede İstanbul Darülfünunundan bazı öğretmenler resmi dil ve tarih görüşlerini eleştirmek cesaretini gösterirler. Mustafa Kemal'in öz ilgi ve desteği ile yürütülen ve hükümetin kültür politikası halini alan bu iki görüşün Üniversitede destek bulamaması bir yana, bir de eleştirilmesi Ankara'da şiddetli tepki yaratır."[2]
Kongreden iki ay sonra sonra, Türk tarih tezinin ateşli savunucusu, eski İstiklal Mahkemesi hakimi Dr. Reşit Galip Maarif Vekili tayin edilerek, üniversiteye çeki düzen vermekle görevlendirildi. Daha önce İsviçreli eğitimci Albert Malche ülkeye çağrılarak, Darülfünun'un aksayan yönlerini eleştiren bir rapor yazması sağlanmıştı. 1933 Temmuzunda çıkarılan 2252 sayılı yasa ile Darülfünun ve ona bağlı bütün kurumlar, kadro ve örgütüyle lağvedildi. Yerine İstanbul'da Maarif Vekâletine bağlı yeni bir üniversite kurulması öngörüldü. İstanbul Üniversitesi 1 Ağustos 1933'de yeni bir kadro ve yapıyla açıldı. 1 Kasım 1933'de Türkiye'nin "ilk ve tek" üniversitesi olarak eğitime başladı.
Yerleşkeleri
İstanbulun çeşitli semtlerinde bulunan yerleşkelerde eğitim faaliyetleri göstermektedir.
* Avcılar
* Bahçeköy
* Beyazıt
* Vezneciler
* Cerrahpaşa
* Çapa
* Bakırköy
* Şişli (Mecidiyeköy)
* Kadıköy
* Ankara
* Eskişehir
Eğitim ve araştırma destek birimleri [değiştir]
* Silivri
* Sapanca
* Gökçeada
* Van
* Antalya'da yer almaktadır.
Akademik Birimler
* Fakülteler
o Hukuk Fakültesi
o Siyasal Bilgiler Fakültesi
o İstanbul Tıp Fakültesi
o Edebiyat Fakültesi
o Fen Fakültesi
o İktisat Fakültesi
o Orman Fakültesi
o Eczacılık Fakültesi
o Diş Hekimliği Fakültesi
o Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
o İşletme Fakültesi
o Veteriner Fakültesi
o Mühendislik Fakültesi
o Su Ürünleri Fakültesi
o İletişim Fakültesi
o İlahiyat Fakültesi
o Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi
* Bölümler
o Beden Eğitimi ve Spor Bölümü
o Enformatik Bölümü
o Güzel Sanatlar Bölümü
o Türk Dili Bölümü
o Yabancı Diller Bölümü
* Yüksek Okullar
o Adalet Meslek Yüksek Okulu
o Bakırköy Sağlık Yüksek Okulu
o Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu
o Florence Nightingale Hemşirelik Yüksek Okulu
o Devlet Konservatuarı
o Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksek Okulu
o Ormancılık Meslek Yüksek Okulu
o Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu
o Sapanca Su Ürünleri Meslek Yüksek Okulu
o Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu
o Teknik Bilimler Meslek Yüksek Okulu
o Ulaştırma ve Lojistik Yüksek Okulu
o Veteriner Fakültesi Meslek Yüksek Okulu
* Enstitütüler
o Adli Tıp Enstitüsü
o Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz Enstitüsü
o Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü
o Çocuk Sağlığı Enstitüsü
o Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü
o Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü
o Fen Bilimleri Enstitüsü
o İşletme İktisadı Enstitüsü
o Kardiyoloji Enstitüsü
o Nörolojik Bilimler Enstitüsü
o Onkoloji Enstitüsü
o Sağlık Bilimleri Enstitüsü
o Sosyal Bilimler Enstitüsü
Üniversitede yaklaşık 55.000 lisansüstü, lisans ve ön lisans öğrencisi öğrenim görmektedir. Bu yükseköğretim işlemi 5000 öğretim üyesi ve öğretim elemanı tarafından gerçekleştirilmektedir
Kuruluşu
Bizans ve Osmanlı geleneklerinin birlikte incelenebileceği görüşünde olan Alman hukuk tarihçisi Richard Honig, İstanbul Üniversitesi tarihinin 1 Mart 1321'e kadar uzandığını ifade etmektedir. Bugünkü Merkez Bina'nın bulunduğu tepede kurulan, Roma üniversiteleriyle eşdeğer olan, tıp, hukuk, felsefe ve edebiyat fakültelerinden oluşan bu üniversite, aslında İstanbul'da üniversite eğitiminin başlangıcı sayılmaktadır. Türk araştırmacılar ise İstanbul Üniversitesi'nin köklerini 1453'e götürmektedir. Gerçekten, fetihin ertesi günü 30 Mayıs 1453'te Ayasofya ve Zeyrek'te yapılan bilimsel toplantılar, Türk-Osmanlı bilim yaşamının ilk günü ve takiben bir külliyenin kurulmasının başlangıcı kabul edilmektedir. Nitekim, Sıddık Sami Onar, "Türklerin İstanbul'da bir üniversite bulamadıklarına ve kendi uygarlıklarını yerleştirdikleri bu kentte kendi tarzlarında kurdukları" üniversite eğitimine dikkatleri çekmektedir. Yine, Cemil Bilsel, tıp, hukuk, fen ve edebiyat fakültelerinin ve İstanbul Üniversitesi'nin ilk başlangıç noktasının 1470 yılında kurulan Fatih Külliyesi olduğunu vurgulamaktadır. Bu arada, Sovyet tıp bilgini Danişefski, Dünya'nın en eski tıp fakültesinin İstanbul'da olduğunu belirtmektedir.
Osmanlı Geçmişi
Yükselme ve genişleme dönemlerinde kurulan Beyazıt, Yavuz ve Kanuni Süleyman Medreseleri dönemlerinin hukuk, edebiyat, ilahiyat ve tabii bilimler okutulan birer görkemli üniversiteleri sayılırlarken; duraklama ve gerileme dönemlerinde, gözlem ve deneyi reddeden, akılcı ve bilimsel özellik ve güçlerini yitirmiş, imparatorluğun kaderini paylaşarak benzer süreci yaşamışlardır.
Osmanlı Devleti'nde Avrupa tarzında modern bir üniversite kurma girişimleri 1846'da başlamıştır. 1863, 1870 ve 1874'teki başarısız denemelerden sonra nihayet II. Abdülhamit'in fermanıyla 31 Ağustos 1900'de Darülfünun-ı Şahane adı verilen ilk üniversite açılmıştır. İstanbul Üniversitesi bu kurumun doğrudan devamıdır.
Darülfünun'un Osmanlı dönemindeki evrimi için Darülfünun maddesine bakınız.
Cumhuriyet'in İlk Yılları
Türkiye Cumhuriyeti 21 Nisan 1924 tarihli ve 493 sayılı Kanun'la İstanbul Darülfünunu'nun tüzel kişiliğini tanıdı.
Lağvedilen Fatih ve Süleymaniye Medreseleri, 7 Ekim 1925'de Darülfünun'a bağlı İlahiyat Fakültesi olarak reorganize edildi. (1925-26 ders yılında 284 talebesi olan bu fakülte, 1933 üniversite reformu sonucunda Yüksek İslam Enstitüsüne çevrildi, ertesi yıl sadece 20 öğrencisi kaldığından kapatıldı.)
4 Mart 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunuyla ilk ve orta öğretimi devletleştiren Cumhuriyet yönetimi, Darülfünun'un özerk statüsüne kuşku ile yaklaşmıştır.
Yönetim ile üniversiteyi karşı karşıya getiren ilk olay, 1923'te Cumhuriyet'in ilanı üzerine bir kutlama mesajı gönderilmesi teklifine, Darülfünun Talebe Birliği genel kurulunun, "üniversitenin siyasi akımların dışında kalması kanaatiyle" karşı çıkması oldu. [1]
İkinci bir olay, harf devrimi konusunda bazı Darülfünun hocalarının çekinceler ifade etmeleri idi. Ancak bardağı taşıran damla, Atatürk'ün 1930'dan itibaren benimsediği Türk tarih ve dil tezlerine Darülfünun'un ilgi göstermemesidir. 1930 Aralığındaki Darülfünun ziyareti sırasında, "Ankara, Ege, Aka, Eti, ata, arkeos, amiral, kaptan" kelimelerinin kökeni hakkında sınadığı bazı profesörlerin kuşkucu yaklaşımları, Atatürk'ü kızdırmıştır.
1932 Türk Tarih Kongresinde, bazı profesörlerin (Mehmet Ali Ayni ve Zeki Velidi Togan gibi) açıkça, bazılarının tevil ve yumuşatma yoluyla Gazi'nin tezlerine karşı çıkmaları, Darülfünun'un sonunu getirdi. İlhan Başgöz'ün deyimiyle:
"Bu kongrede İstanbul Darülfünunundan bazı öğretmenler resmi dil ve tarih görüşlerini eleştirmek cesaretini gösterirler. Mustafa Kemal'in öz ilgi ve desteği ile yürütülen ve hükümetin kültür politikası halini alan bu iki görüşün Üniversitede destek bulamaması bir yana, bir de eleştirilmesi Ankara'da şiddetli tepki yaratır."[2]
Kongreden iki ay sonra sonra, Türk tarih tezinin ateşli savunucusu, eski İstiklal Mahkemesi hakimi Dr. Reşit Galip Maarif Vekili tayin edilerek, üniversiteye çeki düzen vermekle görevlendirildi. Daha önce İsviçreli eğitimci Albert Malche ülkeye çağrılarak, Darülfünun'un aksayan yönlerini eleştiren bir rapor yazması sağlanmıştı. 1933 Temmuzunda çıkarılan 2252 sayılı yasa ile Darülfünun ve ona bağlı bütün kurumlar, kadro ve örgütüyle lağvedildi. Yerine İstanbul'da Maarif Vekâletine bağlı yeni bir üniversite kurulması öngörüldü. İstanbul Üniversitesi 1 Ağustos 1933'de yeni bir kadro ve yapıyla açıldı. 1 Kasım 1933'de Türkiye'nin "ilk ve tek" üniversitesi olarak eğitime başladı.
Yerleşkeleri
İstanbulun çeşitli semtlerinde bulunan yerleşkelerde eğitim faaliyetleri göstermektedir.
* Avcılar
* Bahçeköy
* Beyazıt
* Vezneciler
* Cerrahpaşa
* Çapa
* Bakırköy
* Şişli (Mecidiyeköy)
* Kadıköy
* Ankara
* Eskişehir
Eğitim ve araştırma destek birimleri [değiştir]
* Silivri
* Sapanca
* Gökçeada
* Van
* Antalya'da yer almaktadır.
Akademik Birimler
* Fakülteler
o Hukuk Fakültesi
o Siyasal Bilgiler Fakültesi
o İstanbul Tıp Fakültesi
o Edebiyat Fakültesi
o Fen Fakültesi
o İktisat Fakültesi
o Orman Fakültesi
o Eczacılık Fakültesi
o Diş Hekimliği Fakültesi
o Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
o İşletme Fakültesi
o Veteriner Fakültesi
o Mühendislik Fakültesi
o Su Ürünleri Fakültesi
o İletişim Fakültesi
o İlahiyat Fakültesi
o Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi
* Bölümler
o Beden Eğitimi ve Spor Bölümü
o Enformatik Bölümü
o Güzel Sanatlar Bölümü
o Türk Dili Bölümü
o Yabancı Diller Bölümü
* Yüksek Okullar
o Adalet Meslek Yüksek Okulu
o Bakırköy Sağlık Yüksek Okulu
o Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu
o Florence Nightingale Hemşirelik Yüksek Okulu
o Devlet Konservatuarı
o Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksek Okulu
o Ormancılık Meslek Yüksek Okulu
o Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu
o Sapanca Su Ürünleri Meslek Yüksek Okulu
o Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu
o Teknik Bilimler Meslek Yüksek Okulu
o Ulaştırma ve Lojistik Yüksek Okulu
o Veteriner Fakültesi Meslek Yüksek Okulu
* Enstitütüler
o Adli Tıp Enstitüsü
o Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz Enstitüsü
o Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü
o Çocuk Sağlığı Enstitüsü
o Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü
o Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü
o Fen Bilimleri Enstitüsü
o İşletme İktisadı Enstitüsü
o Kardiyoloji Enstitüsü
o Nörolojik Bilimler Enstitüsü
o Onkoloji Enstitüsü
o Sağlık Bilimleri Enstitüsü
o Sosyal Bilimler Enstitüsü
